વાક્ બારસ ના
સંકલ્પો
મહાન બનાવની મહત્વકાંક્ષા
રાખવા વાળા મોટાભાગના દર વર્ષે મોટા મોટા સંકલ્પ લે છે.અને એમાંથી મોટા મોટાભાગના
તેનું પાલન કરતા નથી અને આવતીકાલથી અમલનો સંકલ્પ કરીને નિરાંતે સુવે છે.મારાં
જીવનમાં પણ આવી સંકલ્પ પાલન વાળી આવતીકાલ
ઉગે એની રોજ રાહ જોઉં છું.પણ હજુ ......!
પણ આ વખતે તો નવા વર્ષથી પહેલાં સંકલ્પ લેવાનો સંકલ્પ કરી
લીધો.
અને દિવસ નક્કી કર્યો વાંક બારસનો. એનું પણ કારણ છે. લોકકવિ
ની પંક્તિ યાદ આવી .' જેની વાણી મીઠી
મીઠી એને ઘેર ઘેર ચિઠ્ઠી ,જેની વાણી ઝેરી
ઝેરી તેના ઠેર ઠેર વેરી.'-
આજે વાંક એટલે
વાણીનો દિવસ એટલે એવો સંકલ્પ લેવા વિચાર્યું કે કોઈને કડવાં વચન ન કહેવાં
ચા પીતાં પીતાં
મોબાઈલ ખોલ્યો તો વોટ્સએપમાં આવેલા અજાણ્યા નંબર પરથી ફોટો.ફોટામાં મારુ સરનામું
વંચાયું. આ તો સાળા નું
દિવાળીકાર્ડ. હોઠ તો ન ખુલ્યા પણ મન કશુંક અજુગતું બોલવા જતું હતું પણ સંકલ્પ યાદ
આવ્યો.પણ ફોટા નીચે લખેલી નોંધ વાંચી.- ' હું પોસ્ટમેન મહેશ.આખી સોસાયટીમાં તમારું એકનું દિવાળીકાર્ડ
હતું એટલે રૂબરૂ આવવાને બદલે વોટ્સએપ કર્યું છે.. સાલ મુબારક. બે ઘડી તો ફરી
હોઠ અને મન બોલવા સળવળયાં પણ વળી સંકલ્પ યાદ આવ્યો.ટેબલ પર રૂપિયા સો ની પચાસની
અને એકની નોટ મૂકી ,ફોટો પડી તેને
વોટ્સએપ પર મૂકીને વળતા સાલ મુબારક પાઠવી દીધા.
જીભ ન હોય તો પણ
ચાવી તો શકાય .એટલે ભગવાને જીબ તો ફક્ત બોલવા માટે જ આપી છે.માણસ એકલો એકલો એકલો
બોલે તો ગાંડો કહેવાય એટલે વાતચીત તો અનિવાર્ય છે.એટલે વાણી વ્યવહાર તો જન્મસિદ્ધ
અધિકાર છે.અને ખોટું પણ નથી. મારો વાક બારસનો
સંકલ્પ પણ તહેવારના મહત્ત્વ અનુસાર જ લેવાય તો અસરકારક થાય.એટલે મેં વાણી પર અંકુશ
રાખવાનો સંકલ્પ વિચાર્યો.
મારા આ સંકલ્પની પ્રેરણા મને નેતાઓ તરફથી મળી.જયારે
ટેલિવિઝન કે વર્તમાન પત્ર ખોલું કે
નેતાઓના મુખે થી નીકળેલ અભદ્ર ની જ વાત મુખ્ય મથાળે હોય. આટલી હદે જીભનો -વાણીનો દુરુપયોગ થઇ શકે તેવી ધારણા તો બ્રહ્માજીને પણ માણસ
બનાવતી વખતે નહિ હોય.. અને એટલે કે મેં વાક
બારસના રોજ સંકલ્પ લીધો.આજથી બિનજરૂરી એક શબ્દ બોલવો નહિ. છેવટે મારે લીધે તો
વૈશ્વિક ઉર્જામાં તલભાર નકારાત્મક ઉર્જા તો ન જાય. અને નેતાઓને પણ મારી સલાહ છે કે મત જોઈતા હોય તો મારુ માનજો અને આજના દિવસે વાણીના દુર્વ્યહવાર ને બદલે જાહેરમાં પ્રજાહિત ની વાતો અને કરી શકાય તેવા
કામોના સંકલ્પ લેજો.
સામાન્ય રીતે
ઘરેણાં બહેનોનું પ્રિય આભૂષણ છે.બને તેટલાં વધુ ઘરેણાંથી લથબથ થવા પ્રયત્ન
કરે .{ સાચા ખોટાની
ચર્ચા બાધ્ય છે.} જો કે હવે મોંઘાં
પણ ઓછાં પહેરવાનું વલણ વધ્યું છે. વાણી એક
એવો અદભુત અલંકાર છે. જે માણસ માત્રની
શાન વધારી કે ઘટાડી શકે. ઘણીવાર તો વ્યક્તિના
માત્ર એક શબ્દ પરથી પરખ થઇ જાય..
કોઈવાર તો કોઈ સંત કે સાત્વિક જન સામે હોય તો
તેની મનોમન નીકળેલી વાણી પણ કોઈનું
જીવન પરિવર્તન કરી નાકે. તો ક્યારેક કોઈના
મુખેથી બિન અર્થસભર પ્રલાપ અસખલ્લીત વહેતો રહે ,પછી ભલે કોઈ સાંભળતું પણ ન હોય.વળી
કોઈના મુખાગ્નિ માંથી હંમેશ એવી તો શબ્દજ્વલા છૂટે કે તેનો
ઘા ચામડી પર નહિ પણ સીધો મન ને દઝાડે..એક
વખત એક નિકટના સ્નેહી સાથે એક ડોક્ટર પાસે જવાનું થયું.. તેમણે
શસ્ત્રક્રિયાની સલાહ આપી.દર્દીને ગભરાયેલા જોઈને તેના સગા એ ડોક્ટરને હળવા અવાજે
સહેજ પૂછયું કે શસ્ત્રક્રિયાને બદલે યોગ્ય દવા કે અન્ય વિકલ્પ નથી ? ' દર્દીને મારી
નાખવા છે ? '- ડોકટરના મુખેથી
નીકળેલો ચારસો વૉટેજનો કરંટ દર્દી અને
તેના સગા ,બંને ને દઝાડી ગયો. અમારી કોલેજમાં નવા આચાર્ય
આવ્યા. જયારે તેમનો તાસ પ્રવેશ લોબીના
પ્રથમ ખંડ પાસે હોય ત્યારે મોડા આવનાર વિદ્યાર્થીનું આવી બને.બંધ ખંડનો ધડામ
દરવાજો ખોલે, ‘ હું ધારતો જ હતો કે તમે હશો.'- બીજા દિવસથી અમે
તેમનું સમયપત્રક મેળવીને મોઢે કરી લીધું.
કેટલાક સંત ,મહાપુરુષો
કે વક્તાઓને વારંવાર સાંભળ્યા જ કરવાનું મન થાય. વિશ્વ ધર્મ પરિષદમાં સ્વામી વિવેકાનંદજીનું વક્તવ્ય સૌથી
છેલ્લે એટલે રાખતું કે સભાખંડ છેલ્લે સુધી ભરચક્ક રહે. તાળીનો પ્રયોગ બે કારણોથી થાય.પ્રશસ્તિ માટે અને
કોઈને બોલતા બંધ કરવા માટે.ટેલિવિઝનમાં આવતી ચર્ચાઓનું પણ એવું જ છે.તર્કબદ્ધ અને
ગૃહકાર્ય કરી આવેલાની વાણી ગમે અને કેવળ દલીલબાજી કરવા વાળા ઓછા. ગમે. .સંસદમાં પણ એવું
જ છે.તે સમયના વિપક્ષી નેતા શ્રી વાજપેયીજીની
વાણીના જવાહરલાલ નહેરુ પણ વખાણ
કરતા.ને હવે તો કોઈ કોઈ તો એવા બફાટ કરે
કે તેના જ સહયોગી ભોંઠપ અનુભવતા હોય.
સોશિયલ મીડિયા , ખાસ કરીને વોટ્સએપ અને ફેસબુકે જીભનું ઘણું ખરું કામ જીભના
ભાઈ બહેન આંખ, કાનને સોંપી દીધું છે.એટલે વાણી વ્યવહાર ઘટ્યો
છે..જો કે મોટા ભાઈ મન નું કામ થોડું વધ્યું છે ખરું. માનવનો આનુવંશિક ઇતિહાસ એમ કહે છે કે
મહાકાય માનવી ધીમે લઘુકાય થતો જાય છે.આપણે જે અવયવોનો ઉપયોગ ન કરીએ તે લુપ્ત
થાય.આપણી પૂંછડી ગઈ. જીભના અવ્યવહારુ ઉપયોગ અને સાવ ન બોલવાની ટેવને લીધે ક્યાંક
જીભ જ ચાલી ન જાય..
આજે વાંક બારસ
જેવા પવિત્ર દિવસે સાથે મળીને સંકલ્પ કરીએ એ
અમારાં જન્મ રુદન થી અંતિમ ' હે રામ ' સુધીનો સાથ દેનાર
જીભને સદાય સવળી ચાલવા દેજે. મારા બોલવાથી ,કોઈને ય પગની ઠેસ
કરતાં પણ મોટો ઘાવ કરનાર વાણી મારી જીભથી ન નીકળે..