"मैं पूर्ण हूँ|    पूर्ण  ही हु | "                   दिनेश मांकड़  {९४२७९६०९७९ }

        टीनू और मीनू शाला में अपनी जगह बैठे थे | शिक्षक अभी तक वर्ग में आये नन्ही थे | टीनू,मीनू को कह रहा था ," मैं तो कुछ नहीं  हूँ | न मैं अभ्यास में आगे ,न मुझे कोई कला में रूचि | खेल के भी मुझे डाँटते है क्योंकी मैं कोई खेल में हिस्सा नहीं लेता | घरमे मम्मी पापा भी दूसरोका उदाहरण देकर ,कहते है की  तू करके दिखाओ,| " टीनू की बात सुनकर मीनू मुस्कराया और बोला," देख टीनू ,सब लोग जो भी बोले -शायद सच्चे हो या न हो ,लेकिन तेरे में तो बहोत कुछ है | देख ,अच्छा तैर सकता है , तेरी दादी को हररोज मंदिर ले जाते हो, तेरे पिताजी जब दुकान पर नहीं होते तो तुम सभी ग्राहक को संभाल लेते हो | एक बात समजले  की दूसरे लोग हमारी कमी बताये तो सुन जरूर लेना ,मगर अपना मूल्य खुद ही निश्चित करना | "

             ॐ पूर्णमदः पूर्णमिदं पूर्णात् पूर्णमुदच्यते। पूर्णस्य पूर्णमादाय पूर्णमेवावशिष्यते॥

            ॐ पूर्णमदः पूर्णमिदं पूर्णात्पुर्णमुदच्यते पूर्णश्य पूर्णमादाय पूर्णमेवावशिष्यते | 

        सब से पहली बात-हम मनुष्य है | कहा जाता है की पृथ्वी पर  चौरासी लाख प्रकार के जीव है | दो चार पल जीने वाले चींटे भी है और १५० साल जीने वाले कछुए भी है |

       आँखों से नहीं देखे जाने जंतु भी है ,कदावर हाथी,जिराफ भी है | काला कौआ और सप्तरंगी मयूर भी है | सब से भीरु खरगोश तो सबसे हिंसक  शेर -चित्ते भी तो यही पर है | लेकिन ईश्वर ने सिर्फ मनुष्य को सब से अधिक एक  चीज दी है | बुद्धि और सोच की शक्ति | गड्ढे से घोडा नहीं बन सकता ,कौआ कभी हंस नहीं बन पाता आदमी  "नर  से नारायण " जरूर बन सकता है | हम खुद अपने विकास में बारे में हो सके इतना सोच सकते है ,कुछ करने की कोशिश भी कर सकते है | और बन भी सकते है |आद्य गुरु शंकाराचार्यजी ने तो 'आत्म षटक' में  मनुष्य को ही  शिव रूप बताया है |  'चिदानंद रूप शिवोहम | '

     गुरु की आवश्यकता क्यों और कब ? सोचने का सवाल है |

         आज कल गुरु बनाने वाले या तो आगे से चलती परम्परा को बिना सोचे समजे अपना लेता है |  या तो अपने आप पर अंदर पड़े अल्प विश्वास  के कारण किसी व्यक्ति को गुरु बना लेता है | तीसरी बात -या तो किसी के प्रभाव ,चमत्कार या तो कोई लालसा की वजह से गुरु बना लेते है |  दुर्भाग्य की बात यह है की इन तीनो बातो में मनुष्य बिना सोचे -समजे किसी को भी गुरु बना लेते है |

        हकीकत में इन तीनो बाते आज के युग में कितनी उचित है ,यह बार बार सोचना पड़ता है | क्यूंकि प्राचीन समय में जब परम्परा शुरू हुई तब जो  आद्य गुरु थे ,उनकी  धर्म निष्ठा,निस्वार्थ निस्वार्थ मानव परायणता ,लोकहित  -सब कुछ था |  नम्रता के साथ पूछना पड़ेगा की ,आज इस परम्परा पर गद्दी पर आने वाले की योग्यता कितनी है ? हकीकत यह होती है की  व्यक्ति पूजा बनकर गुरु गरिमा का हनन इसमें होता है |  किसी चमत्कार या लालच से बनने वाले तो  कितनी गलती करते ,वह तो समय ही बताता है| आज विज्ञानं के युग में किसी चमत्कार का तुरंत स्वीकार बिलकुल गलत बात है | हमें धनवान बनाने वाले खुद क्यों दुसरो से भिक्षा मांगते है ?  सिर्फ  अपने स्वार्थ और नाम के लिए किसी को मुर्ख बनाना  ईश्वर की नजरमे तो सब से बड़ा पाप है|  और उसका आखरी अंजाम क्या होता है वो सब जानते भी फिर भी अपनी जुठ्ठी आस्था छोड़ते नहीं है ,वह तो इससे भी खतरनाक बात है |अल्प मति से -अपने खुद पर के कम विश्वास होने पर किसी भी व्यक्ति  को  गुरु बना लेना ,यह तो खुद का अपमान है |

         लघुता ग्रंथि  मानव मात्र का ,सब से बड़ा  दुश्मन है | स्वामी विवेकानद तो कहा ही है ,हर व्यक्ति के अंदर अनंत शक्ति भरी हुई है | अगर इच्छाशक्ति की प्रबलता और पुरे दिल से -लगाव से कोशिश करना | यह होता तो कोई भी आदमी कुछ भी कर सकता है | हमारे देश के  भव्य इतिहास के पन्ने इसी से भरे हुए है | कोई भी क्षेत्र हो  छोटे में बड़े -कठिनाई में से निकले  हजारो लोग मिलेंगे ,जिसने सब कुछ पा लिया है |

       अपने आप को कम समझना ,यह सब से बड़ी गलती है | जिस कार्य से हम जुड़े है ,अगर उसी कार्य में पूरा दिल लगाले तो कार्य अवश्य सब से  प्रज्वलित  हो क्र दिखेगा ही |बहुधा लोग गुरु इसलिए बनाते है की खुद को छोटा -लघु  समझता है |  सच्ची बात तो यह है हम ही अपने आपके गुरु है | जो लघु नहीं है वह गुरु|

   फिर आदर से कहना पड़ता है की वतमान में ,किसी भी  व्यक्ति को गुरु मानेंगे तो उस व्यक्ति में कुछ न कुछ  कमिया होगी ही सही |क्या हम अपने खुद के गुरु नहीं बन सकते ?  क्या हम अपनी छोटी छोटी बुराइयों को थोड़े से संकल्प से निकाल नहीं सकते ?  क्या हम  लघु में से अपने आप "गुरु "  नहीं बन सकते ? 

      बहु प्रचलित श्लोक- ' गुरुर्ब्रह्मा .....' के  सच्चे भावार्थ को जरा समजे |  गुरु ही ब्रह्मा ,विष्णु और महेश है . ब्रह्मा सर्जक है,विष्णु पोषक और शिवजी संहारक है |  अपने अंदर अच्छी और जीवन विकास की आदतों का निर्माण- सर्जन  खुद ही करना ,यह ब्रह्मा का कार्य है |  उसको हो सके इतनी  अच्छी तरह पोषित करना -उजागर करना ,यह विष्णुजी उपस्थिति है | और  आलस ,अप्रामाणिकता  जैसी अंदर बैठी अनेक बुराइयों को भगाना-उसका विनाश करना यह  महेश -शिवजी का ही तो कार्य है | अपने आपमें  ब्रह्मा ,विष्णु महेश के गुण हो सके उतना उतारकर अपने ही गुरु खुद बने | गुरु पूर्णिमा की शुभकामना  |  

                                વારાણસી -પ્રયાગરાજ-ચિત્રકૂટ યાત્રા પ્રવાસ

           અમે સહુ -ભરતભાઈ -મંદાબેન શુક્લ ,દિનેશભાઇ - રંજનાબેન માંકડ ,નરેન્દ્રભાઈ -કલ્પનાબેન ઠક્કર,કમલભાઈ -હર્ષાબેન શાહ ,માલવિકાબેન ભાવસાર ,કમલાબેન રાજન એ -તારીખ ૨૦ જૂન ૨૦૧૯ ના રોજ રાત્રે ૯ વાગ્યે ૨ nd  AC  ટ્રેન દ્વારા શ્રદ્ધા અને ઉત્સાહ  સાથે યાત્રા પ્રવાસ શરુ કર્યો . વારાણસી જયારે ચાલીસેક કિલોમીટર દુએ હતું ત્યારે ટ્રેન નું એન્જીન ફેઈલ થતા ૨૨ મી  સવારે અગિયાર વાગ્યે ઝરમર વરસાદ વચ્ચે બનારસ ની પવિત્ર ભૂમિ પર પગ મુક્યો .બેટરી સંચાલિત  રીક્ષા માં અગૌ બુક કરાવાયેલ માહેશ્વરી ધર્મશાળા માં પહોંચ્યા .એસી રુમ અને ભોજન સુવિધા વાળી ધર્મશાળા છે. બપોરે કાશી વિશ્વનાથ મહાદેવ ના દર્શન.. સાંજે હોડી દ્વારા ગંગા નદી ના ૪૦ મુખ્ય ઘાટ નું પરિભમણ .ખાસ તો હરિશ્ચંદ્ર ઘાટ ,મણિકર્ણિકા ઘાટ વગેરે.સામે કિનારે જઈ,ગંગા ના નિર્મળ નીર માં ખુબ ઉલ્લાસ અને આનંદ સાથે સ્નાન કર્યું.પરત મુખ્ય ઘાટ પર આવી ભવ્ય ગંગા આરતી નો લાભ લીધો."ગંગા સેવા નિધિ " સંસ્થા દ્વારા વર્ષો થી  અહીં આરતી થાય છે .સાત થાંભલા પર બાંધેલી ઘંટો ની જોડ ,શંખ નાદ સાથે સાત પૂજારી દ્વારા અતિ ભવ્ય આરતી માં ખુરશી માં બેસીને લાભ લેવાનો અનન્ય લહાવો છે.મા ગંગા નું સંપૂર્ણ શાસ્ત્રોક્ત પૂજન અને પછી ધૂપ,દીપ ,પુષ્પ,ચમ્મર વગેરેથી ભાવ પૂર્ણ સંગીત મય આરતી અવિસ્મણીય બની ગઈ.રાત્રે પરત ધર્મશાળા .

          ૨૩ જૂન.દિવસ બીજો.સવારે ફરી વિશ્વનાથ મહાદેવ ના દર્શન .વારાણસી સાઈટ માટે બેટરી સંચાલિત રિક્ષામાં .આદ્યંશક્તિ માં દુર્ગાનું ભવ્ય ભવ્ય મંદિર, પ્રાચીન છે .સુંદર મૂર્તિ છે.સત્યનારાયણ માનસ મંદિર મા  આખું  રામાયણ  દીવાલો પર આરસ મા કોતરેલ છે. પ્રદર્શન મા શ્રી રામ અને શ્રી કૃષ્ણ ના જીવન પ્રસંગો ઇલેક્ટ્રોનિક સાધનો વડે જીવંત બતાવાયા છે.ત્રિદેવ મંદિર મા પણ નયન રમ્ય મૂર્તિઓ છે.,મહા પ્રભુજીની ૨૪ મી બેઠક પણ અહીં વારાણસીમાં છે. મહામૃત્યુંજય ના મંદિર મા મોટો કૂવો જોવા લાયક છે.કાળ ભૈરવ મંદિર ના દર્શન વગર યાત્રા અધૂરી ગણાય એવું કેટલાક કહે છે .એના પણ દર્શન કર્યા.રાત્રે ધર્મશાળા પરત.

             ૨૪ મી જૂન.વહેલી સવારે ટેમ્પો ટ્રાવેલર  એસી ગાડી  દ્વારા ચિત્રકૂટ તરફ પ્રયાણ .રસ્તા ના નવીનીકરણ ને  લીધે અનેક ડાયવર્ઝનો પસાર કરીને બપોરે બે વાગ્યે 'જયપુરિયા ભવન "પહોંચ્યા .અહીં પણ એસી રૂમ  સુવિધા ઉપલબ્ધ હતી.અગાઉ જાણ કરેલી હોઈ ભોજન તૈયાર હતું.આસનિયે બેસી ને અન્નદેવતા ની થાળી પાટલા પર રાખીને ભોજન માણ્યું.સમય બગાડ્યા વગર સાઈટ શરુ. ગાઈડ સારો મળી ગયો.જ્યાં પ્રભુ રામચંદ્ર એ સાડા અગિયાર વર્ષ વનવાસ ભોગવ્યો હતો તે રામ ગુફા ,લક્ષ્મણ ગુફા .ખુબ ઊંડી છે.પ્રભુને આપેલ વચન પાલન માટે મા ગોદાવરી ગુપ્ત રીતે અહીં વહે છે.સો મીટર થી વધારે લાંબી ઘૂંટણભેર પાણી મા ગુપ્ત ગોદાવરીના વહેણ માં જેટલું આગળ જવાય તેટલો લહાવો વધારે મળે !

            સતી અનસૂયા નું  મંદિર પરમહંસ સ્વામી દ્વારા ખુબ ભવ્ય બનાવાયું છે. મા અનસૂયા ની ભવ્ય મૂર્તિ અને બ્રહ્મા વિષ્ણુ મહેશના બાલ સ્વરૂપનું  પારણું  છે. સતી અનસૂયા એ અહીં સીતા માતાને પતિવૃતા નારીના ગુણ સમજાવ્યા હતા .રામાયણ મા પણ આ પ્રસંગ છે. મંદાકીની નદી ના કિનારે સીતા માતા ના જ્યાં પ્રભુ રામ શણગાર કરતા હતા તે સ્ફટિક શીલા પર બેસી રામચંદ્રજી ને યાદ કરાય. ભગવાન રામ એ જ્યાં રોજ ,ભગવાન વિષ્ણુ ની પૂજા કરી હતી તે 'કામદગિરી 'નું મંદિર સુંદર છે ચિત્રકૂટ પર્વત દર્શન.હોડી દ્વારા મંદાકિની નદી કિનારે રામઘાટ ,ભરત મિલાપ મંદિર,તુલસી હનુમાન મિલન ,વગેરે મંદિરો જોયા .ચિત્રકૂટ મધ્યપ્રદેશ અને ઉત્તરપ્રદેશ વચ્ચે વહેંચાયેલું છે.રાત્રે ધર્મશાળા પરત

             તારીખ ૨૫ મી જૂન વહેલી સવારે અલાહાબાદ -પ્રયાગરાજ તરફ પ્રયાણ .ત્રણેક કલાક ની મુસાફરી કરીને ગંગા માતા ના કિનારે પહોંચ્યા .હોડી દ્વારા ત્રિવેણી સંગમ ની દિશામાં..એક તરફ ગંગાજી  બીજી તરફ યમુનાજી .ત્રીજી તરફથી સરસ્વતીજી  નો ગુપ્ત પ્રવાહ.પાણી ના અલગ અલગ રંગ પરથી ત્રણ નદીનો સંગમ સ્પષ્ટ વર્તાય .વહેતા પાણી ની વચ્ચે હોડી બાંધીને બનાવેલા પ્લેટફોર્મ પર થી સંગમ માં ઉતરીને સરળતા થી મન મૂકીને પવિત્ર સ્નાન કરી શકાય .અનહદ ,અવર્ણનીય અનુભૂતિ .નાવિકો ,વેપારીઓ અગાઉ થઇ ગયેલા શ્રેષ્ઠત્તમ કુંભમેળા ના વખાણ કરતા રહે છે.થોડે દૂર બડા હનુમાન મંદિર  અને શક્તિપીઠ પણ ભાવિકો ની શ્રદ્ધા થી ઉભરાય છે.પ્રયાગરાજ તીર્થ ને પોતાનું એક અલગ વિશિષ્ઠ સ્થાન છે.ટેમ્પો ટ્રાવેલર દ્વારા રાત્રે વારાણસી પરત.

             તારીખ ૨૬ મી જૂન.વારાણસી .સવારે વિશ્વનાથ મહાદેવ ના  ફરી દર્શન .બજારમાં નાનો ચકકર .ભોજન બાદ  અમદાવાદ પરત આવવા માટે પંડિત દીનદયાળ ( મોગલસરાઈ } રેલવે સ્ટેશન તરફ પ્રયાણ . બપોરે ત્રણ વાગ્યે ઉપાડનારી ટ્રેન પાંચ વાગ્યા પછી પટના થી આવી .અને  રોજિંદી  ટ્રેન ને બદલે  હોલીડે સ્પેશિયલ હોવા ને લીધે માર્ગ માં પણ આગળ ના સ્ટેશન પર ખાલી ટ્રેકની રાહ જોતી જાય -જોતી જાય .મોડી મોડી થતી જાય.રસ્તા માં અંતાક્ષરી અને અન્ય રમતોમાં પસાર થતા સમય થી વિલંબ સહન થઇ જતો હતો. નિર્ધારિત સમય તારીખ ૨૭ મી જૂન ના સાંજે સાત ને બદલે રાત્રે બે વાગ્યે અમદાવાદ પહોંચ્યા .

           પરમાત્મા નો હુકમ થાય અને સહયાત્રીઓ સારા મળે  તો જ યાત્રા -પ્રવાસ સુગમ બને .અમારા બંને સંયોગ શુદ્ધ અને સારા હતા એટલે આખી યાત્રા સુખરૂપ અને પવિત્ર મન અને અટલ શ્રદ્ધા સાથે પૂર્ણ થઇ.વિશેષ નોંધ શ્રી ભરતભાઈ અને મંદાબેન ની લેવી જ પડે.જાતે મહેનત કરી અનુકૂળ ટ્રેન ટિકિટ બુકીંગ ,સારી,વ્યવસ્થિત ધર્મશાળા બુકિંગ ,પૂર્વ ભોજન પ્રબંધ કર્યા ,તો જ યાત્રા વધુ સુગમ અને શક્ય બની. જય કાશી વિશ્વનાથ મહાદેવ .જય શ્રી રામ -હનુમાન ,જય પ્રયાગરાજ તીર્થ .     વર્ણન લેખન : દિનેશ માંકડ 9427960979

.

માં ,મારે માસ્તર થાવું છે -- દિનેશ માંકડ

      "કથરોટ મુકાયો.તેમાં ગુરુવર્ય મુ. સુમનભાઈ ના ચરણો મુકાયા "--- નજરે જોયેલું દુર્લભ દૃશ્ય વારંવાર વાગોળવાનું મન થાય છે . " કચ્છ માંડવીના વિવેકાનંદ તાલીમ કેન્દ્રના અધ્યાપક જોશી સાહેબ ને ખબર પડી કે તેમના પરમ આદરણીય ગુરુ મુ. સુમનભાઈ વૈદ્ય આજે અહીંની એક શૈક્ષણિક સંસ્થા આવ્યા છે .બધું છોડીને એ તો દોડ્યા ને  ગુરુ ચારણ માં માથું ઢાળ્યું .પણ તેમના મન માં હજુ આદર અભિવ્યક્તિ ની  અધૂરપ  વર્તાતી હતી. .ટાંગો {ઘોડાગાડી } કરી ને  ઘેર લઇ ગયા.મુ. સુમનભાઈ ને સોફા પર બેસાડ્યા   તાંબા ના કુંભ માં તૈયાર દૂધ અને જળ આવ્યાં ને કથરોટ માં મૂકેલાં ગુરુ કમલ ચરણ નું પ્રક્ષાલન થયું!  કળિયુગ માં ક્યારેય જોવા ન મળતાં આ દૃશ્ય ના સૌ પ્રેક્ષકો  ના નયન હર્ષાશ્રુ થી છલકાયાં ."

         કે ટલાય ગ્રામ્ય વિસ્તાર માં શિક્ષક  ને 'માસ્તર '  તરીકે  સંબોધવા માં આવે છે. અને  હળવી શૈલીમાં માં માસ્તર શબ્દ ના અવનવા અર્થ કાઢવા માં આવે છે. ' માં જેવું જેનું સ્તર છે તે માસ્તર ' તો  મા { સંસ્કૃતમાં 'ન' કાર}  સ્તર એટલે સ્તર વગર નો. તો કોઈ વળી માસ {સમૂહ } ને તારનાર પણ કહે .હકીકત માં તો માસ્તર એ  Master  { માલિક કે દોરનાર } નો અપભ્રંશ છે. પણ એક વાત તો સૌ એ સ્વીકારવી જ પડે કે સમાજ ની કોઈ પણ વ્યક્તિને શિક્ષક વિના ચાલે તેમ જ નથી.

         સમયે સમયે શિક્ષકના મૂલ્ય સાપેક્ષ રીતે અલગ અલગ ખુબ બદલાય છે.વશિષ્ઠ ,વાલ્મિક ,સંદીપની પછી ચાણક્ય ને આદર્શ મનાયા પછી તો ડો.સર્વપલ્લી રાધાકૃષ્ણન અને ડો.અબ્દુલ કલામ ના આદર પાત્રો પણ જોડાયાં આખરે શિક્ષક એટલે શિક્ષક .માણસ ના જીવન માં કશુંક નવું ઉમેરે -નવી દિશા ખોલી આપે તે એટલે શિક્ષક

         દરેક વ્યક્તિ શાળામાં ગઈ હોય.,ને તેવે વખતે બધા ને 'હું શું બનીશ ?' નો નિબંધ કે વક્તૃત્ત્વ માં લખવાનું કે બોલવાનું આવ્યું જ  હોય.કોઈ કહે દાક્તર બનીશ તો કોઈ પાયલટ તો ઈજનેર બનવા ના સપના જુએ. પણ બહુ ઘણા જ વિદ્યાર્થી ના મન માં 'શિક્ષક 'બનવા ની ભાવના ખુબ  ખુબ પ્રબળ હોય.મૉટે ભાગે એનું કારણ પણ એક વિશિષ્ટ હોય.-તેમના મન માં એક આદર્શ ચિત્ર હોય -'તેમણે પ્રત્યક્ષ અનુભવેલા શિક્ષક જ હોય. જીવન ના વર્ષો વીતે પણ ગમે તે ઉંમરે દરેક ના મન માં કોઈ એક ઉત્તમ {  તો ક્યારેક  પજવેલો પણ } શિક્ષક  હોય જ .કારણ માનવ માત્ર ના જીવન માં શિક્ષક નું ખુબ ખુબ મોટું યોગદાન હોય છે. કદાચ એ પ્રત્યક્ષ હોય કે અદૃશ્ય પણ આજીવન  ખુબ મોટો પ્રભાવ વ્યક્તિ માત્ર પર પડેલો હોય હોય ને હોય જ અને આ જ તો શિક્ષક ના વ્યવસાય નું મૂલ્ય છે.

       મિત્રો, બોર્ડ-યુનિવર્સીટીના  પરિણામો આવે ત્યારે માતા-પિતા અને  વિદ્યાર્થી  ની મુંઝવણ વધી જાય .ઘણીયે વાર  ધાર્યા પરિણામો મળ્યા હોય અને ન પણ મળ્યા હોય.બહુ જ ઓછા વિદ્યાર્થીઓ એવા હોય છે જે પરિણામ થી પહેલા જ  સ્પષ્ટ હોય છે કે 'મારે કઈ શાખામાં કે વ્યવસાય માં જવું છે.' - પરિણામ થી પહેલા  આશા આકાંક્ષા જરૂર હોય પણ નક્કી તો પરિણામ પછી જ થાય.મોટેભાગે દાક્તર ,ઈજનેર સી.એ. જેવી મોટી અપેક્ષા રાખતા બધે ફરે છે .પણ પહેલેથી જ 'મારે શિક્ષક જ થવું છે ' એવો વિચાર નહિવત લોકોને જ આવે છે -એવું. કેમ ?

       જૂનાગઢ ની એ દીકરી .રાધા એનું નામ .તેજસ્વી હોવાના નાતે દસમા ધોરણ માં ૯૦ થી પણ વધારે ટકા આવ્યા .સૌ  શિક્ષકો ને શુભેચ્છકો નો પૂરો આગ્રહ કે વિજ્ઞાન પ્રવાહ માં જઈ ને ઉત્તમ કારકિર્દી બનાવે .પણ દીકરી પોતે એ ઉંમરે પણ સ્પષ્ટ .મારે સારા સંસ્કૃતના શિક્ષક -અધ્યાપક બની  મારા દેશ ની સંસ્કૃતિને વિસ્તારવા માં મારુ યોગદાન કરવું છે.અત્યારે અમદાવાદ ની ખુબ સારી કોલેજ માં અભ્યાસની સાથે એક ઉત્તમ વકતા તરીકે નામ કાઢ્યું છે.

શિક્ષક થવું શ્રેષ્ઠ કેમ ?

** કોઈને કશુંક વિશેષ એવું આપવા નો આ વ્યવસાય છે જે તેના જીવન પરિવર્તન નો  ભાગ બને છે.અજવાળું કરવાનું સદ્ભાગ્ય પ્રાપ્ત થાય છે.અન્ય કોઈ વ્યવસાય માં આ અન્યનતા નહિવત જ મળતી હોય છે.

** વ્યક્તિ માત્ર માં જિજ્ઞાસા હોવાની જ. શિક્ષક નો વ્યવસાય વ્યક્તિને પોતાને આજીવન વિદ્યાર્થી બનાવે  .'વ્યયે કૃતે વર્ધત એવું'-વાપરવા થી વધે તેવું ધન એટલે વિદ્યા સતત ને સતત નવા પ્રવાહ અને વિષયો સાથે વિસ્તરતા જવા ની ખુબ આદત શિક્ષક ના વ્યવસાય માં તો પડે જ.

**ખુબ પ્રામાણિક વ્યવસાય છે.અને ધારો તેટલું આપી ને તેની શુદ્ધતા વધારી ને આત્મ સંતોષ ચોક્કસ લઇ શકાય .**જીવંત વ્યક્તિઓ સાથેનું આદાન પ્રદાન અદભુત ઘટના છે જે  શિક્ષક ના વ્યવસાય માં વિશેષ મળે જ છે.

**સૌ થી કામ ની વાત -કોઈના જીવન ના આદર્શ બનવા ની અનાયાસ મળતી તક .અને જયારે આવી તક મળે ત્યારે આપોઆપ આંતર મંથન ની દૃષ્ટિ ખુલતી હોય છે . કોઈને વિકસાવવા ની દિશા માં પોતાનો થતો વિકાસ એ ખુબ મોટી વાત છે.

**વસ્તુતઃ કોઈના જીવનમાં કશુંક ઉમેરવાના  નિમિત્ત બનવું તે ખુબ મોટી વાત છે.કલ્પના કરો ,આપણા જ પૂર્વજો -વડ દાદા ના વડ દાદા એક સમયે જંગલમાં પશુ ની જેમ જ રહેતા .ઋષિ ત્યાં પહોંચ્યા અને તેઓને સમજાવ્યા કે તમે પશુ નહિ પણ માણસ છો. પછી તો કૃષિ ,કુટુંબ અને કેળવણી ઉમેરાયાં અને માણસ માણસ બન્યો.માનવ ઘડતર માં સૌથી વિશેષ ફાળો હોય તો તે ઋષિ નો છે.શિક્ષક નું કાર્ય પણ ઋષિ કાર્ય જ છે ,કારણકે તે જાણે અજાણે કોઈના જીવન માં કશુંક ઉમેરવા માટે નિમિત્ત બને છે.

        એક સમયે તો એવો હતો કે , વિદ્યાર્થીના વાત વ્યવહારમાં માત્ર શિક્ષક જ હોય ' અમારા સાહેબ કહેતા હતા કે ......' એવું બોલતા અમે સહુ થાકતા નહોતા !  આજે પણ સમય અને સંજોગ થોડા બદલાયા પણ શિક્ષક આખરે તો શિક્ષક જ છે .

    અલબત્ત થોડો સમય , પોતાના સ્વભાવ અને આદત ના નામે પંતુજી  તરીકે પંકાયા પણ હવે તો જ્ઞાન અને આર્થિક સ્તરે પણ શિક્ષક હવે 'સાહેબ-સર'  તરીકે પૂરો આદર પામતા રહ્યા છે.

        હા એટલું ખરું કે કેવળ ને કેવળ કમાવા ના દૃષ્ટિ એ શિક્ષણ કે સંસ્કાર ને ન્યાય આપવા ને બદલેકેવળ ને કેવળ ધંધાદારી બને તો તે શિક્ષક છે જ નહિ .અને કોઈ માત્ર ને માત્ર એ જ હેતુ થી શિક્ષક બનવા નીકળી પડે તો કદાચ આદર પામે તોય સાવ ટૂંકાગાળાનો જ.

       એટલું ચોક્કસ કહેવાય જ કે સમાજ માટે જેમ દાક્તર ,ઈજનેર વેપારી કે અન્ય વ્યવસાયીઓ સમાજ ની જરુરુયાત ના સંદર્ભ માં ઉપયોગી છે તેમ જ શિક્ષક પણ ઉપરના તમામ હિતકારી કરતાં એક પદ ઊંચા સમાજ ને ઉત્તમ દિશા માં લઇ જનાર અને પૂર્ણ આદરને પાત્ર હિતકારી છે.

       ને તો પછી કોઈ કહે કે સૂચવે તે પહેલાં જ 'શિક્ષક 'થવાનું મન માં આવે- સંકલ્પ જન્મે તે એ ખુબ સારી વાત છે.આવતીકાલ ની તાતી જરૂરિયાત છે સારા શિક્ષકોની -સમાજના સાચા ઘડવૈયા ની. આવા ઉત્તમ કાર્યના હિસ્સા બનવા ની અનેરી તક ઝડપી જ લેવાય જ.આપણા  સૌના સદ્ ભાગ્ય  છે કે  આપણી આસપાસ શિક્ષક બનવા  માટેની સુયોગ્ય તાલીમી સંસ્થાઓ- વિદ્યાલયો પણ બધાજ સ્તર માટે ઉપલબ્ધ છે જ જેવા કે .IITE { ભારતીય  શિક્ષણ પ્રશિક્ષણ વિશ્વ વિદ્યાલય -ગાંધીનગર } દ્વારા તો ધોરણ ૧૨ પછી શિક્ષણ સહ સ્નાતક [ઇન્ટિગ્રેટ } અભ્યાસક્રમો પણ ગુજરાતમાં જ ઉપલબ્ધ છે.

        જેનામાં માંહ્યલામાં ચૈતન્ય ભર્યું હોય તેણે વિલંબ વગર  જ ચૈતન્ય {ઈશ્વર }  ના સત્કાર્ય માં જોડાઈને પોતાનો માનવ અવતાર સુગંદિત કરી લેવો જેની સૌરભ વિસ્તરતી જ રહે -વિસ્તરતી જ રહે. અસ્તુ

દિનેશ માંકડ    {૯૪૨૭૯૬૦૯૭૯ }